High Visibility Kleding: Wetgeving en Regelgeving per Werksector

Veiligheid op de werkvloer begint met zichtbaarheid. Voor werknemers die werken in omgevingen met verkeer, voertuigen of slechte lichtomstandigheden is high visibility kleding niet alleen verstandig, maar vaak wettelijk verplicht. Deze blogpost biedt een overzicht van de officiële regelgeving rondom high visibility kleding in Nederland, met specifieke informatie voor verschillende werksectoren.

Wettelijk Kader: De Arbowet

Volgens de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) is de werkgever verplicht om een grondige Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) uit te voeren. Op basis van deze inventarisatie moet worden vastgesteld welke risico's aanwezig zijn en welke maatregelen nodig zijn om deze te verminderen. Als uit de RI&E blijkt dat er een risico bestaat doordat werknemers niet goed zichtbaar zijn, moet de werkgever kosteloos persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) verstrekken, waaronder high visibility kleding.

Belangrijke verplichtingen voor werkgevers:

• De werkgever moet PBM gratis beschikbaar stellen

• Voorlichting en instructie over gebruik en onderhoud is verplicht

• De werkgever moet toezicht houden op het correcte gebruik

• Beschermende eigenschappen moeten blijvend gewaarborgd zijn (inclusief professioneel onderhoud)

Europese Norm EN ISO 20471

De EN ISO 20471 is de belangrijkste Europese norm voor high visibility kleding en vervangt de oudere EN 471 norm. Deze norm stelt eisen aan kleding die de aanwezigheid van de gebruiker visueel kenbaar moet maken. De norm omvat prestatievereisten voor kleur, retroreflectie, het minimale oppervlak en de plaatsing van fluorescerende en reflecterende materialen.

De Drie Zichtbaarheidsklassen

De EN ISO 20471 onderscheidt drie risicoklassen op basis van het oppervlak aan fluorescerend en reflecterend materiaal:

Nieuwe Norm: EN 17353 (Enhanced Visibility)

Sinds 2020 is er een nieuwe Europese norm bijgekomen: EN 17353. Deze norm richt zich op kleding voor werkzaamheden met een gemiddeld risico en vervangt de oudere normen EN 1150 en EN 13356. Een belangrijk verschil met EN ISO 20471 is dat kleding volgens EN 17353 ook kan voldoen met alleen reflecterend materiaal, zonder fluorescerende elementen.

Deze norm is geschikt voor werkomgevingen zoals magazijnen, bedrijfsterreinen en logistieke centra waar zichtbaarheid belangrijk is, maar waar geen sprake is van hoge verkeersintensiteit. Voor werkzaamheden aan of langs openbare wegen blijft EN ISO 20471 de vereiste norm.

RWS-Normering: Extra Eisen van Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat hanteert sinds 1995 aanvullende eisen bovenop de Europese norm EN ISO 20471 voor werkzaamheden aan rijkswegen (A- en N-wegen) en spoorwegen. Deze RWS-normering stelt striktere eisen aan de plaatsing en vorm van reflecterende strepen.

Specifieke RWS-eisen:

Strepenpatroon: Reflecterende strepen moeten de vorm hebben van een Romeinse II of de letter H. De verticale banden moeten over de schouders doorlopen. Ook mouwen en broekspijpen moeten aan de buitenkant een verticale streep hebben.

Kleur: De werkkleding mag maar uit één kleur bestaan. Sinds 1 juli 2019 geldt:

  • Wegwerkers: fluorescerend oranje-rood

  • Spoorwerkers: fluorescerend oranje (voorheen geel)

  • Leidinggevenden aan het spoor: fluorescerend geel

Let op: Vanaf 1 januari 2026 mag nieuwe RWS-kleding alleen nog oranje-rood zijn.

Draagvoorschrift: Alle RWS-kleding (vesten, jassen en overalls) moet volledig gesloten worden gedragen om aan de normering te voldoen.

Regelgeving per Werksector

1. Wegenbouw en Verkeersregelaars

Binnen de bebouwde kom: Bij werkzaamheden aan gewone wegen met een maximale verkeerssnelheid van 50 km/u is kleding uit klasse 2 voldoende. Verkeersregelaars die voornamelijk in daglicht werken en blootgesteld zijn aan een maximale snelheid van 30 km/u kunnen volstaan met klasse 1, maar dit is niet geschikt voor werk aan openbare wegen.

Buiten de bebouwde kom en snelwegen: Voor werk aan rijkswegen waar verkeer sneller rijdt dan 50 km/u is klasse 3 verplicht. Dit geldt ook voor alle werkzaamheden in het donker of bij verminderd zicht.

RWS-verplichting: Bij werk aan rijkswegen (A- en N-wegen) is RWS-gecertificeerde kleding met H-vormige reflectiestrepen verplicht. De kleding moet fluorescerend oranje zijn.

2. Spoorbouw en Spooronderhoud

ProRail heeft het dragen van high visibility kleding verplicht gesteld op alle bedrijfsterreinen. Sinds 1 juli 2019 geldt een uniforme kleurregeling:

• Spoorwerkers: fluorescerend oranje (klasse 2 of 3, afhankelijk van de situatie)

• Leidinggevenden en veiligheidsfunctionarissen: fluorescerend geel (voor duidelijke onderscheiding)

RWS-verplichting: Ook voor spoorwerkzaamheden geldt de RWS-normering met H-vormige reflectiestrepen. Onder de kleding mag geen rode of oranje onderkleding worden gedragen (bij gele kleding).

3. Werkzaamheden aan Snelwegen

Voor alle werkzaamheden aan of langs snelwegen is klasse 3 high visibility kleding verplicht, gecombineerd met RWS-certificering. Dit geldt ook wanneer er met een volwaardige wegafzetting wordt gewerkt.

Belangrijke punten:

• Klasse 3 kan worden bereikt door combinatie van meerdere kledingstukken (bijvoorbeeld RWS-jas klasse 2 + RWS-broek klasse 2)

• Beide kledingstukken moeten individueel RWS-gecertificeerd zijn

• Het totale oppervlak aan fluorescerend en reflecterend materiaal moet voldoen aan klasse 3-eisen

• Alle kleding moet volledig gesloten gedragen worden

4. Vrachtwagenchauffeurs en Logistiek

Vrachtwagenchauffeurs die regelmatig laden en lossen aan de openbare weg zijn verplicht signalisatiekleding te dragen. De klasse is afhankelijk van de locatie:

• Laden/lossen op bedrijfsterrein: minimaal klasse 1 of EN 17353 (enhanced visibility)

• Laden/lossen aan gewone wegen: klasse 2 (EN ISO 20471)

• Laden/lossen aan snelwegen of in het donker: klasse 3 (EN ISO 20471)

Voor koeriersdiensten en pakketbezorgers die frequent aan de openbare weg werken wordt klasse 2 aanbevolen.

Onderhoud en Certificering

Professioneel Onderhoud

High visibility kleding volgens EN ISO 20471 vereist professioneel onderhoud. De kleding moet op een vakkundige manier worden gewassen en gedroogd om de beschermende eigenschappen te behouden. Veel gemeenten en bedrijven eisen daarom dat reflectiekleding door een gespecialiseerde wasserij wordt gereinigd.

De norm EN ISO 20471 test de kleurechtheid en reflectie-eigenschappen na minimaal 5 wasbeurten. Fabrikanten geven vaak een maximaal aantal wasbeurten aan waarna de kleding vervangen moet worden.

Herkenning en Labels

Gecertificeerde high visibility kleding is te herkennen aan het label aan de binnenzijde. Hier staat vermeld:

• CE-markering

• Normering (EN ISO 20471 of EN 17353)

• Zichtbaarheidsklasse (1, 2 of 3)

• Eventueel de aanduiding 'RWS' voor Rijkswaterstaat-gecertificeerde kleding

• Onderhoudinstructies

Handhaving en Sancties

Het niet naleven van de voorschriften voor high visibility kleding kan leiden tot sancties van de Arbeidsinspectie. Werkgevers die geen adequate PBM verstrekken riskeren hoge boetes. Ook werknemers hebben een plicht: zij moeten de verstrekte beschermingsmiddelen correct gebruiken. Weigering kan leiden tot disciplinaire maatregelen.

Conclusie

High visibility kleding is een essentieel onderdeel van veilig werken in risicovolle omgevingen. De regelgeving is duidelijk: de Arbowet verplicht werkgevers tot het verstrekken van adequate bescherming, terwijl de Europese normen EN ISO 20471 en EN 17353 technische eisen stellen aan de kleding zelf. Voor werk aan rijkswegen en spoorwegen gelden bovendien de aanvullende RWS-eisen.

Voor werkgevers is het cruciaal om een grondige RI&E uit te voeren en op basis daarvan de juiste klasse en certificering te kiezen. Voor werknemers geldt: draag de kleding altijd correct en volledig gesloten, en meld defecten onmiddellijk aan de leidinggevende.

Veiligheid begint met zichtbaarheid – investeer in de juiste kleding en het juiste onderhoud.

Bronnen:

• Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) - Hoofdstuk 8: Persoonlijke Beschermingsmiddelen

• EN ISO 20471:2013 - High-visibility clothing (Europese norm)

• EN 17353:2020 - Enhanced visibility clothing (Europese norm)

• Rijkswaterstaat - Aanvullende richtlijnen voor weg- en spoorbouw

• ProRail - Veiligheidsvoorschriften spoorwerkzaamheden

• EU Verordening 2016/425 - Persoonlijke beschermingsmiddelen